Antalya’da dikkatimi çeken şeylerden biri ticari gayrimenkule bakış açısı oldu.
Ofis kiraları ile konut kiraları arasında çoğu zaman ciddi bir fark yok. İstanbul’da alıştığım ticari mülk algısını burada pek göremedim. Oysa ticari mülk sadece bir taşınmaz değildir. Bir işletmenin üretim yaptığı, müşteri ağı kurduğu, personel çalıştırdığı ve gelir elde ettiği bir ekmek teknesidir.
Ne kadar iyi planlanır ve korunursa, bulunduğu bölgeye de o kadar değer katar.
Belki de bu yüzden Antalya’nın ticari anlamdaki en büyük açığının bina değil, ticaret kültürü olduğunu düşünüyorum.
Şehirde sezonluk açılıp kapanan işletmeler, birkaç ay çalışan restoranlar ve her yıl değişen tabelalar görmek mümkün. Oysa kalıcı ticaret başka bir şeydir. Bir işletmenin ayakta kalabilmesi için sadece müşteri bulması yetmez. Muhasebesinden vergi planlamasına, personel yönetiminden tedarik zincirine kadar onlarca farklı başlığın aynı anda yürütülmesi gerekir.
Esnaf olmak dışarıdan göründüğünden çok daha zor bir iştir.
Son dört yılda gayrimenkul sektöründe çalışırken bunu daha net gördüm. Örneğin muhasebe konusunda tek başıma öğrenemeyeceğim kadar büyük bir dünyanın varlığını fark ettim. Esnaflar sürekli muhasebecilerle görüşür. Muhasebeciler mali müşavirlerle çalışır. Mali müşavirler mevzuat değişikliklerini takip eder. Her biri kendi uzmanlık alanında işletmenin ayakta kalması için görünmeyen bir görev üstlenir.
Bir dükkânın açık kalmasını sağlayan şey sadece sattığı ürün değildir. Arkasında çalışan bu görünmez sistemdir.
Antalya’nın ekonomik geleceği yalnızca yeni konut üretmekle güçlenmeyecek. Şehrin uzun ömürlü işletmelere, profesyonel hizmet ağlarına, ticari mülklere yatırım yapan mülk sahiplerine ve sürdürülebilir ticaret kültürüne ihtiyacı var.
Turizm elbette Antalya’nın en önemli gelir kaynaklarından biri. Ancak güçlü şehirler yalnızca turist ağırlayarak büyümez. Üreten, hizmet veren, istihdam oluşturan ve yılın on iki ayında ekonomik hareketlilik sağlayan işletmelerle büyür.
Belki de Antalya’nın asıl ticari açığı burada başlıyor.
İstikrarsızlık ve ticarete duyulan güvensizlik de bu tablonun önemli bir parçası.
Bir şehri büyüten şey yalnızca nüfusu değildir. Ticaretidir. Üretimidir. Risk alan insanlarıdır. Yeni işletmeler kuran, istihdam yaratan, vergi veren ve şehrin ekonomik döngüsünü canlı tutan insanlarıdır.
Ancak kalkınmış olduğuna inanan bir şehri yeniden üretmeye ikna etmek kolay değildir. Antalya’da zaman zaman bunu gördüm. Gayrimenkulden elde edilen kazanç, birçok insan için ticaretin ve üretimin önüne geçmiş durumda. Oysa bir şehir yalnızca mülk değerleri yükselerek zenginleşmez. Üreterek, hizmet vererek ve ticaret yaparak zenginleşir.
Bunun doğal sonucu ise el değiştirmedir.
Çünkü şehirler tapu kayıtlarıyla değil, ekonomik faaliyetlerle şekillenir. Eğer Akdeniz gerçekten bir Yörük memleketiyse, gelecekte bu şehrin gerçek yerlisi de burada en çok çalışan, en çok üreten, en çok yatırım yapan ve en çok ticaret yapan insanlar olacaktır.
Tarih boyunca şehirlerin kaderi böyle yazıldı. Bugün de değişen pek bir şey yok.
